വാഷിങ്ടണ്: ഇറാനുമായുള്ള സമാധാന ചര്ച്ചകളില് നിന്ന് അമേരിക്കന് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്സിനെ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് തഴഞ്ഞു. ഇസ്ലാമാബാദില് ശനിയാഴ്ച ആരംഭിക്കുന്ന രണ്ടാം ഘട്ട ചര്ച്ചകള്ക്കായി ട്രംപിന്റെ വിശ്വസ്തരും പ്രത്യേക പ്രതിനിധികളുമായ ജാറെദ് കുഷ്നര്, സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ് എന്നിവര് പാക്കിസ്ഥാനിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഇറാന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ അഭ്യര്ത്ഥന മാനിച്ചാണ് ഈ നീക്കമെന്നാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് നല്കുന്ന ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം. ശനിയാഴ്ച ഇസ്ലാമാബാദില് നടക്കുന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയില് ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന നിര്ദ്ദേശങ്ങള് എന്താണെന്ന് അറിയാന് ലോകം കാത്തിരിക്കുകയാണ്. ഒരു വെടിനിര്ത്തല് സാധ്യമാകുമോ അതോ മേഖല കൂടുതല് രക്തരൂക്ഷിതമായ യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമോ എന്നതിന്റെ നിര്ണ്ണായക സൂചനകള് ഈ ചര്ച്ചകളില് നിന്ന് ലഭിക്കും. പാക്കിസ്ഥാന് കേന്ദ്രീകരിച്ചു നടക്കുന്ന ഈ നീക്കങ്ങള് വരും ദിവസങ്ങളില് ലോക രാഷ്ട്രീയത്തില് വലിയ ചലനങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കും.
ഇറാന് സമാധാന ചര്ച്ചകളുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിന് നേതൃത്വം നല്കിയ ജെ.ഡി. വാന്സിന് പാക്കിസ്ഥാനില് നിന്ന് വലിയ നേട്ടങ്ങളുണ്ടാക്കാന് സാധിക്കാതെ മടങ്ങേണ്ടി വന്നിരുന്നു. ഇത് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിലുള്ള വാന്സിന്റെ ആദ്യ വലിയ നയതന്ത്ര പരീക്ഷണമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്. എന്നാല്, ഇസ്ലാമാബാദില് നടന്ന ആദ്യവട്ട ചര്ച്ചകള് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ വാന്സിനെ മാറ്റിനിര്ത്തി തന്റെ വിശ്വസ്തരെ തന്നെ രംഗത്തിറക്കാന് ട്രംപ് തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. വൈസ് പ്രസിഡന്റ് നിലവില് ‘സ്റ്റാന്ഡ്ബൈ’ ലിസ്റ്റിലാണെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് പ്രസ് സെക്രട്ടറി കരോലിന് ലീവിറ്റ് വ്യക്തമാക്കി. ‘നിലവില് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്സ് ചര്ച്ചകള്ക്കായി പോകുന്നില്ല. ഇറാന് നേരിട്ടുള്ള സംഭാഷണത്തിന് താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച സാഹചര്യത്തില്, അവര്ക്ക് പറയാനുള്ളത് കേള്ക്കാന് സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫിനെയും ജാറെദ് കുഷ്നറെയും പ്രസിഡന്റ് നിയോഗിച്ചിരിക്കുകയാണ്,’ ലീവിറ്റ് പറഞ്ഞു.
പാക്കിസ്ഥാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൂട്ടലുകള് പ്രകാരം ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി ഇതിനോടകം തന്നെ ഇസ്ലാമാബാദില് എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചെറിയൊരു പ്രതിനിധി സംഘത്തെയാണ് അദ്ദേഹം നയിക്കുന്നത്. പാക്കിസ്ഥാനിലെ ചര്ച്ചകള്ക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മസ്കറ്റിലേക്കും മോസ്കോയിലേക്കും യാത്ര തിരിക്കും. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും തങ്ങള്ക്കെതിരെ അടിച്ചേല്പ്പിച്ച യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില് മേഖലയിലെ സാഹചര്യങ്ങള് വിലയിരുത്താനാണ് താന് പാക്കിസ്ഥാനിലെത്തിയതെന്ന് അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കി. പാക്കിസ്ഥാന് സൈനിക മേധാവി ഫീല്ഡ് മാര്ഷല് അസിം മുനീര്, വിദേശകാര്യമന്ത്രി ഇഷാഖ് ദാര് എന്നിവരുമായി അദ്ദേഹം ചര്ച്ചകള് നടത്തുന്നുണ്ട്.
ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഉണ്ടായ ആദ്യ വ്യോമാക്രമണത്തില് പരമോന്നത നേതാവ് അലി ഖൊമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടതിന് ശേഷം ഇറാന്റെ യഥാര്ത്ഥ നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈയിലാണെന്ന കാര്യത്തില് അവ്യക്തത തുടരുകയാണ്. ഖൊമേനിയുടെ മകന് മോജ്തബ ഖൊമേനിയും ആക്രമണത്തില് പരിക്കേറ്റ് ഒളിവില് കഴിയുന്നതായാണ് റിപ്പോര്ട്ടുകള്. ഇതിനിടെ, ഭരണകൂടത്തില് ഭിന്നതയില്ലെന്നും തങ്ങള് ഒറ്റക്കെട്ടാണെന്നും പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാന് പ്രസ്താവിച്ചു. ചര്ച്ചകള് ഒരു വശത്ത് നടക്കുമ്പോഴും ഇറാന് മേലുള്ള നാവിക ഉപരോധം ട്രംപ് ഭരണകൂടം കര്ശനമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തെ എണ്ണ വ്യാപാരത്തിന്റെ 20 ശതമാനവും കടന്നുപോകുന്ന ഹെര്മുസ് കടലിടുക്കില് അമേരിക്കന് കപ്പലുകള് നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇറാനിലേക്കോ അവിടെ നിന്നോ ഉള്ള ഒരു കപ്പലും കടത്തിവിടില്ലെന്ന് അമേരിക്കന് പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്ത് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി.
ഹെര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ ചെറുകിട ബോട്ടുകളെ കാണുന്ന നിമിഷം വെടിവെച്ചു വീഴ്ത്താന് ട്രംപ് സൈന്യത്തിന് നിര്ദ്ദേശം നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ നടപടി മേഖലയില് സംഘര്ഷം വീണ്ടും വര്ദ്ധിപ്പിക്കാന് കാരണമായി. ഇറാന് കഴിഞ്ഞ ബുധനാഴ്ച രണ്ട് ചരക്ക് കപ്പലുകള് പിടിച്ചെടുത്തത് അമേരിക്കയെ കൂടുതല് പ്രകോപിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദേശ ഇടപെടലുകളില് പണ്ടുമുതലേ വിമുഖത കാട്ടിയിരുന്ന വാന്സ്, ഇറാനെതിരായ ആക്രമണങ്ങളിലും ആദ്യം സന്ദേഹഭരിതനായിരുന്നു. എങ്കിലും സമാധാന ചര്ച്ചകളിലൂടെ വലിയൊരു നയതന്ത്ര വിജയം നേടാന് അദ്ദേഹം ആഴ്ചകളോളം പരിശ്രമിച്ചു. എന്നാല്, ട്രംപ് കുഷ്നറെയും വിറ്റ്കോഫിനെയും ദൗത്യമേല്പ്പിച്ചതോടെ വാന്സിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് ഇത് മങ്ങലേല്പ്പിച്ചേക്കാം.
ട്രംപിന്റെ മരുമകന് കൂടിയായ ജാറെദ് കുഷ്നര് നയതന്ത്ര രംഗത്തേക്ക് സജീവമായി തിരിച്ചെത്തുന്നത് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യന് രാഷ്ട്രീയത്തില് കുഷ്നര്ക്കുള്ള അനുഭവപരിചയം സമാധാന ചര്ച്ചകളില് ഗുണകരമാകുമെന്നാണ് ട്രംപിന്റെ കണക്കുകൂട്ടല്. നയതന്ത്ര തലത്തില് ട്രംപ് തന്റെ വിശ്വസ്ത വലയത്തിന് നല്കുന്ന പ്രാധാന്യമാണ് വാന്സിന്റെ പിന്മാറ്റത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള വെടിനിര്ത്തല് യാഥാര്ത്ഥ്യമാക്കാന് പാക്കിസ്ഥാന് ശക്തമായ സമ്മര്ദ്ദമാണ് ചെലുത്തുന്നത്. സങ്കീര്ണ്ണമായ പ്രാദേശിക സാഹചര്യം കണക്കിലെടുത്ത് മേഖലയിലെ സമാധാനത്തിന് പാക്കിസ്ഥാന് നല്കുന്ന മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങള് നിര്ണ്ണായകമാണ്. രണ്ട് തവണ വാന്സ് പരാജയപ്പെട്ട ഇടത്ത് കുഷ്നര്ക്ക് എന്ത് ചെയ്യാന് സാധിക്കുമെന്നാണ് നയതന്ത്ര ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.
ഇറാനുമായി ചര്ച്ചകള് പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഇസ്രായേലും ലെബനനും തമ്മിലുള്ള വെടിനിര്ത്തല് മൂന്ന് ആഴ്ചത്തേക്ക് കൂടി നീട്ടാന് ധാരണയായതായി ട്രംപ് അറിയിച്ചു. ഇത് സമാധാന പ്രതീക്ഷകള്ക്ക് അല്പം ആശ്വാസം നല്കുന്നുണ്ട്. പശ്ചിമേഷ്യയില് ഒന്നിലധികം മുന്നണികളില് ഒരേസമയം നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങള് നടത്താനാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ ശ്രമം. അമേരിക്കയുടെ ഉപരോധം ഇറാനില് മാത്രം ഒതുങ്ങില്ലെന്നും അത് ആഗോളതലത്തിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുമെന്നും പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്ത് വ്യക്തമാക്കി. ‘ഇറാന് തീവ്രവാദികളെപ്പോലെയാണ് പെരുമാറുന്നത്, അവര്ക്ക് ഒന്നിന്മേലും നിയന്ത്രണമില്ല,’ എന്ന് അദ്ദേഹം വിമര്ശിച്ചു. ചര്ച്ചകള്ക്ക് സമാന്തരമായി സൈനികവും സാമ്പത്തികവുമായ സമ്മര്ദ്ദം തുടരാനാണ് അമേരിക്കന് തീരുമാനം.
ഉപരോധം ശക്തമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്നാമതൊരു വിമാനവാഹിനി കപ്പല് കൂടി ട്രംപ് മേഖലയിലേക്ക് അയച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാന് ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കും തയ്യാറാകാത്ത സാഹചര്യത്തില് സൈനിക നീക്കം ശക്തമാക്കാനാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ നീക്കം. ഇത് മേഖലയിലെ സൈനിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്.
US President Donald Trump has sidelined Vice President J.D. Vance from the ongoing peace talks with Iran. Trump’s close aides, Jared Kushner and Steve Witkoff, have been dispatched to Islamabad for the second round of discussions starting Saturday. The White House stated this move followed a request from the Iranian government, as the world looks for signs of a potential ceasefire or further regional conflict.