വാഷിംഗ്ടണ്: പശ്ചിമേഷ്യയെ യുദ്ധഭീതിയിലാഴ്ത്തിയ കടുത്ത സൈനിക നീക്കങ്ങള്ക്കൊടുവില് ഇറാനെതിരെയുള്ള വ്യോമാക്രമണങ്ങള് റദ്ദാക്കിയതായി അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇറാനുമായി ചരിത്രപരമായ സമാധാനക്കരാര് ഏകദേശം പൂര്ത്തിയായെന്നും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചര്ച്ചകള് ഉയര്ന്ന തലത്തിലെത്തിയതായും ട്രംപ് അവകാശപ്പെട്ടു. ഇസ്രായേലും സൗദി അറേബ്യയും ഉള്പ്പെടെയുള്ള സഖ്യകക്ഷികളുടെ അംഗീകാരത്തോടെയാണ് കരാര് രൂപീകരിച്ചതെന്നും ഒപ്പുവെക്കാനുള്ള സമയവും സ്ഥലവും ഉടന് പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നും ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി.
ഇറാനെ ‘അതിശക്തമായി ആക്രമിക്കുമെന്നും’ അവരുടെ പ്രധാന എണ്ണകേന്ദ്രമായ ഖാര്ഗ് ദ്വീപ് പിടിച്ചെടുക്കുമെന്നും ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി മണിക്കൂറുകള്ക്കകമാണ് ഈ നാടകീയമായ പിന്മാറ്റം. കരാറിന്റെ അന്തിമ നിബന്ധനകള്ക്ക് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതൃത്വം അംഗീകാരം നല്കിയതിനാലാണ് വ്യാഴാഴ്ച രാത്രി നടത്താനിരുന്ന ബോംബാക്രമണങ്ങള് മാറ്റിവെച്ചതെന്ന് ട്രംപ് തന്റെ സോഷ്യല് മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ‘ട്രൂത്ത് സോഷ്യല്’ വഴി അറിയിച്ചു. എന്നാല്, കരാര് പൂര്ണ്ണമായി യാഥാര്ത്ഥ്യമാകുന്നതുവരെ ഇറാനുമേലുള്ള കപ്പല് ഉപരോധം തുടരുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
എന്നാല്, ട്രംപിന്റെ ഈ ഏകപക്ഷീയമായ പ്രഖ്യാപനത്തോട് തികച്ചും അവിശ്വാസത്തോടെയും അമ്പരപ്പോടെയുമാണ് ഇറാനും ഇസ്രായേലും പ്രതികരിച്ചത്. അത്തരമൊരു സമാധാനക്കരാറിനെക്കുറിച്ച് തങ്ങള്ക്ക് യാതൊരു അറിവുമില്ലെന്ന് ഇസ്രായേല് ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങള് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു. സമാനമായി, ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള കരാറിന്റെ കരട് രേഖയ്ക്ക് തങ്ങള് അംഗീകാരം നല്കിയിട്ടില്ലെന്ന് ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക വാര്ത്താ ഏജന്സിയായ ഫാര്സും വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനം വെറുമൊരു രാഷ്ട്രീയ നാടകമാണോ എന്ന സംശയം ശക്തമായിട്ടുണ്ട്.
കഴിഞ്ഞ ഏപ്രില് മാസം പ്രഖ്യാപിച്ച വെടിനിര്ത്തലിന് ശേഷം സമാധാന ചര്ച്ചകള് മാസങ്ങളായി സ്തംഭനാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. അമേരിക്കന് അപ്പാച്ചെ ഹെലികോപ്റ്റര് ഇറാന് വെടിവെച്ചിട്ടതിനെ തുടര്ന്ന് കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളില് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മില് ശക്തമായ മിസൈലാക്രമണങ്ങള് നടന്നിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് ഇറാന്റെ എണ്ണ വിപണി പൂര്ണ്ണമായും പിടിച്ചെടുക്കുമെന്ന ഭീഷണിയുമായി ട്രംപ് രംഗത്തെത്തിയത്. ഇറാന്റെ ക്രൂഡ് ഓയില് കയറ്റുമതിയുടെ 90 ശതമാനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ ഖാര്ഗ് ദ്വീപ് പിടിച്ചെടുക്കാന് അയ്യായിരത്തിലധികം അമേരിക്കന് സൈനികര് ഇറങ്ങേണ്ടി വരുമെന്ന് പ്രതിരോധ വിദഗ്ദ്ധര് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികള് പൂര്ണ്ണമായും തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ട്രംപ് നീങ്ങുന്നത്. യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം കുറഞ്ഞത് 20 വര്ഷത്തേക്ക് നിര്ത്തിവെക്കണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന ആവശ്യം. എന്നാല്, പരമാവധി 15 വര്ഷം വരെ മാത്രമേ ഇതിന് തയ്യാറാകൂ എന്ന നിലപാടിലാണ് ഇറാന്. കൂടാതെ, ചര്ച്ചകള് പുരോഗമിക്കുന്നതിന് അനുസരിച്ച് മാത്രമേ തടഞ്ഞുവെച്ചിരിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ആസ്തികള് വിട്ടുനല്കൂ എന്ന് യു.എസ് വ്യക്തമാക്കുമ്പോള്, തുക മുഴുവന് മുന്കൂറായി വേണമെന്ന ആവശ്യത്തില് ഇറാനും ഉറച്ചുനില്ക്കുന്നു.
കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളില് ഇരുവിഭാഗവും നടത്തിയ കടുത്ത ആക്രമണങ്ങള് മേഖലയെ യുദ്ധക്കളമാക്കി മാറ്റിയിരുന്നു. യു.എസ് സെന്ട്രല് കമാന്ഡ് ഇറാന്റെ നിരീക്ഷണ-ആശയവിനിമയ കേന്ദ്രങ്ങള്ക്ക് നേരെ ബോംബാക്രമണം നടത്തിയപ്പോള്, ജോര്ദാനിലെ അമേരിക്കന് സൈനിക താവളത്തിന് നേരെ ഇറാനും മിസൈലുകള് തൊടുത്തു. ഇറാന് വിട്ട 20 മിനിറ്റ് മിസൈലുകള് തങ്ങള് വെടിവെച്ചിട്ടതായി ജോര്ദാന് വ്യക്തമാക്കി. ബഹ്റൈനിലും കുവൈറ്റിലും ഇറാന്റെ ഡ്രോണ്-മിസൈല് അവശിഷ്ടങ്ങള് വീണ് വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങള് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണക്കപ്പല് പാതയായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചിടുമെന്ന ഇറാന്റെ ഭീഷണി ആഗോള വിപണിയെ വന് പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. തങ്ങളുടെ അനുമതിയില്ലാതെ ഒരു കപ്പലും ഇതിലൂടെ കടത്തിവിടില്ലെന്ന് ഇറാന് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ്സ് വ്യക്തമാക്കി. കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഈ പാതയിലൂടെ കടന്നുപോകാന് ശ്രമിച്ച കപ്പലുകള്ക്ക് നേരെ ഇറാന്റെ നാവികസേന ആക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു. കൂടാതെ, ഒമാന് തീരത്ത് അമേരിക്ക നടത്തിയ പ്രത്യാക്രമണത്തില് മൂന്ന് ഇന്ത്യന് നാവികര് കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഇന്ത്യയും യു.എസും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിലും വിള്ളലുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
അമേരിക്കന് ആക്രമണങ്ങള് വെടിനിര്ത്തല് കരാറിനെ അര്ത്ഥശൂന്യമാക്കിയെന്ന് ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം കുറ്റപ്പെടുത്തി. ‘ബോംബുകള് കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങള് ചര്ച്ച നടത്തുക’ എന്ന പെന്റഗണ് മേധാവി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്തിന്റെ പ്രസ്താവനയ്ക്കെതിരെയും വലിയ വിമര്ശനം ഉയര്ന്നിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, മേഖലയിലെ സംഘര്ഷം ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുമെന്നും സൈനിക നീക്കങ്ങള് ഉടനടി നിര്ത്തണമെന്നും ഇറാന്റെ സഖ്യകക്ഷിയായ റഷ്യയും ചൈനയും ആവശ്യപ്പെട്ടു. സമാധാന ചര്ച്ചകളിലേക്ക് തിരികെ വരാന് സൗദി അറേബ്യയും തുര്ക്കിയും ഇരുവിഭാഗത്തോടും അഭ്യര്ത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഈ കടുത്ത യുദ്ധപ്രതിസന്ധിക്കിടയിലും ഖത്തറും പാകിസ്ഥാനും ചേര്ന്ന് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മില് രഹസ്യ നയതന്ത്ര ചര്ച്ചകള്ക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ഖത്തര് പ്രതിനിധി സംഘം കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാത്രി വൈകിയും ഇറാന് തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്റാനില് ചര്ച്ചകള് നടത്തിയിരുന്നു. ഈ ചര്ച്ചകളുടെ പുരോഗതി വിലയിരുത്തിയാണ് ട്രംപ് ഇപ്പോള് പെട്ടെന്ന് സമാധാന പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയതെന്നാണ് സൂചന. എങ്കിലും, നിലവിലെ സാഹചര്യത്തില് ഒരു വലിയ സമാധാനക്കരാര് എത്രത്തോളം പ്രായോഗികമാണെന്ന കാര്യത്തില് മധ്യസ്ഥര്ക്കും വലിയ പ്രതീക്ഷയില്ല.