കൊച്ചി: കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷന്റെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തുനിന്ന് പ്രശസ്ത ചിത്രകാരൻ ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരി രാജിവെച്ചത് ലൈംഗികാരോപണത്തെ തുടർന്നാണെന്ന് സ്ഥിരീകരണം. കുടുംബപരമായ കാരണങ്ങളാലാണ് 2026 ജനുവരി 14-ന് അദ്ദേഹം രാജിവെച്ചതെന്നായിരുന്നു ആദ്യ വിശദീകരണം എങ്കിലും, ഒരു യുവതി നൽകിയ പരാതിയാണ് പിന്നിലെന്ന് ഇപ്പോൾ വ്യക്തമായിട്ടുണ്ട്. ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷൻ ചെയർമാൻ വി. വേണു ഈ വിവരം ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഫൗണ്ടേഷന്റെ ആഭ്യന്തര സമിതിയിൽ (Internal Committee) പരാതി ചർച്ച ചെയ്തതായും തുടർനടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതായും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ബിനാലെയുടെ സ്ഥാപക നേതാക്കളിൽ ഒരാളായ വ്യക്തി ഇത്തരമൊരു വിവാദത്തിൽപ്പെട്ട് പുറത്തുപോകുന്നത് കലാലോകത്തിന് വലിയ ആഘാതമായിരിക്കുകയാണ്.
ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷനിൽ ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരിയുടെ കീഴിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന യുവതിയാണ് ഗുരുതരമായ ആരോപണവുമായി രംഗത്തെത്തിയത്. 2025 ഡിസംബർ 28-ന് ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലെ അപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ വെച്ച് ദുരനുഭവം ഉണ്ടായെന്നാണ് പരാതിയിൽ പറയുന്നത്. ജോലിയുടെ ഭാഗമായ കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനെന്ന വ്യാജേന വിളിച്ചുവരുത്തി ലൈംഗികച്ചുവയോടെ സംസാരിക്കുകയും മോശമായ രീതിയിൽ സ്പർശിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് യുവതി ആരോപിക്കുന്നു. ജനുവരി ആദ്യവാരം തന്നെ ബിനാലെ ട്രസ്റ്റിന് പരാതി നൽകിയിരുന്നു. പരാതിക്കാരിയുടെ മൊഴിയും സാഹചര്യങ്ങളും പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് സമിതി ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരിയോട് വിശദീകരണം തേടിയത്. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് അദ്ദേഹം പദവികളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞത്.
കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ മുഖവും കരുത്തുമായിരുന്ന വ്യക്തിയാണ് ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരി. 2012-ൽ ബിനാലെ തുടങ്ങിയ കാലം മുതൽ അതിന്റെ സഹക്യൂറേറ്ററായും പിന്നീട് പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു വരികയായിരുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ കൊച്ചി ബിനാലെയെ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. എന്നാൽ വ്യക്തിപരമായ സ്വഭാവദൂഷ്യം സംബന്ധിച്ച ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നതോടെ ഫൗണ്ടേഷന്റെ പ്രതിച്ഛായ കാക്കാൻ രാജി അനിവാര്യമായി മാറുകയായിരുന്നു. കലാകാരൻ എന്ന നിലയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഖ്യാതിക്ക് ഈ സംഭവം വലിയ തിരിച്ചടിയായി. ബിനാലെ ട്രസ്റ്റിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും ഈ തീരുമാനത്തോട് യോജിച്ചതായാണ് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ.
മറ്റൊരു പ്രമുഖ കലാകാരനായ റിയാസ് കോമുവിനൊപ്പമാണ് ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരി കൊച്ചി ബിനാലെയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. സമാനമായ രീതിയിൽ ലൈംഗികാരോപണം ഉയർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 2018-ൽ റിയാസ് കോമുവിനും ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്ന് രാജിവെക്കേണ്ടി വന്നിരുന്നു. സ്ഥാപകരായ രണ്ട് വ്യക്തികളും ഒരേ കാരണത്താൽ പദവികൾ ഒഴിയേണ്ടി വന്നു എന്നത് ബിനാലെയുടെ സംഘാടനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കലാലോകത്തെ അധികാരശ്രേണികൾക്കിടയിൽ സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന അരക്ഷിതാവസ്ഥയാണ് ഈ സംഭവങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ബിനാലെ പോലുള്ള വലിയ വേദികളിൽ ആഭ്യന്തര പരാതി പരിഹാര സെല്ലുകൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകണമെന്ന ആവശ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. പരാതിക്കാരിക്ക് നീതി ഉറപ്പാക്കുമെന്ന് ഫൗണ്ടേഷൻ അറിയിച്ചു.
ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരിയുടെ രാജി ബിനാലെയുടെ വരാനിരിക്കുന്ന എഡിഷനുകളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്ക സജീവമാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള കലാകാരന്മാരുമായും സ്പോൺസർമാരുമായും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധമാണ് ബിനാലെയുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഉറപ്പിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ക്രിമിനൽ സ്വഭാവമുള്ള ആരോപണങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഒരാളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഫൗണ്ടേഷന് ഗുണകരമാകില്ലെന്ന് ചെയർമാൻ വി. വേണു വ്യക്തമാക്കി. പുതിയ പ്രസിഡന്റിനെ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ട്രസ്റ്റ് ആരംഭിച്ചു കഴിഞ്ഞു. സുതാര്യമായ രീതിയിൽ അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും ആരെയും വഴിവിട്ട് സഹായിക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കൊച്ചിയിലെ കലാസാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകർക്കിടയിലും ഈ വാർത്ത വലിയ ചർച്ചയായിട്ടുണ്ട്.
സ്ത്രീകളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ കലാരംഗത്തെ വമ്പൻ സംഘടനകൾ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുന്നു എന്ന വിമർശനം ശരിവെക്കുന്നതാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ. ബിനാലെ ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഭാഗമായ പല യുവ കലാകാരികളും തങ്ങൾ നേരിടുന്ന വിവേചനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇതിന് മുൻപും സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരിക്കെതിരായ പരാതി കൃത്യമായ തെളിവുകളോടെയാണ് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. നിയമപരമായ നടപടികൾക്ക് പരാതിക്കാരി തയ്യാറായാൽ കേസ് പോലീസിന് കൈമാറേണ്ടി വരും. നിലവിൽ ഫൗണ്ടേഷന്റെ ആഭ്യന്തര തലത്തിലുള്ള അച്ചടക്ക നടപടിയാണ് പൂർത്തിയായിരിക്കുന്നത്. സാംസ്കാരിക കേരളം അതീവ ഗൗരവത്തോടെയാണ് ഈ സംഭവവികാസങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നത്.
കുടുംബപരമായ കാരണങ്ങളാലാണ് രാജിയെന്ന കള്ളം പ്രചരിപ്പിച്ചതിനെതിരെയും വിമർശനം ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം വിഷയങ്ങൾ മൂടിവെക്കുന്നത് കുറ്റവാളികൾക്ക് വളമാകുമെന്നാണ് സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരുടെ പക്ഷം. സത്യാവസ്ഥ പുറത്തുപറയാൻ തയ്യാറായ ചെയർമാൻ വി. വേണുവിന്റെ നടപടിയെ പലരും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ആഗോള ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ച ഒരു സംരംഭം എന്ന നിലയിൽ ബിനാലെയുടെ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം വലുതാണ്. വരാനിരിക്കുന്ന ബിനാലെകളിൽ ഇത്തരം അനിഷ്ട സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ പുതിയ ചട്ടങ്ങൾ കൊണ്ടുവരും. ബോസ് കൃഷ്ണമാചാരി ഈ വിഷയത്തിൽ ഇതുവരെ ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണം നടത്തിയിട്ടില്ല.
Bose Krishnamachari, President of the Kochi Biennale Foundation, resigned on January 14, 2026, following allegations of sexual harassment. While the initial reason cited was personal, Chairman V. Venu confirmed that a complaint from a female colleague led to the decision. The Internal Committee discussed the matter, leading to his exit from all official positions in the foundation.