വാഷിംഗ്ടണ്: ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾ ഉപരോധിക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ ഭരണകൂടത്തിന് വളരെയധികം ലാഭകരമായൊരു ബിസിനസാണെന്ന വിവാദ പ്രസ്താവനയുമായി യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് രംഗത്തെത്തി. “ഇതൊരു വലിയ ബിസിനസാണ്, ഞങ്ങൾ ഒരുതരത്തിൽ കടൽക്കൊള്ളക്കാരെപ്പോലെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്,” എന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ വാക്കുകൾ. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇറാന് മേൽ അമേരിക്ക ചെലുത്തുന്ന സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ഈ പ്രസ്താവന. ഒമാൻ ഉൾക്കടൽ പോലുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ ജലപാതകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് നടപ്പാക്കുന്ന ഈ കർശനമായ ഉപരോധം ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയെ ഇതിനോടകം തന്നെ സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ഫണ്ട് കണ്ടെത്താനുള്ള ശേഷി ഇല്ലാതാക്കാനാണ് ഈ നീക്കമെന്ന് യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെടുന്നു.
ഏപ്രിൽ 13-ന് ആരംഭിച്ച ഈ കടുത്ത ഉപരോധം കാരണം ഇറാന് എണ്ണ വരുമാനത്തിൽ ഏകദേശം 5 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഭീമമായ നഷ്ടം സംഭവിച്ചതായാണ് യുഎസ് പ്രതിരോധ വകുപ്പിന്റെ കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പാകിസ്താനിലെ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടന്ന സമാധാന ചർച്ചകൾ പരാജയപ്പെട്ടതോടെയാണ് സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രധാന ആയുധമായി അമേരിക്ക ഉപരോധത്തെ കാണാൻ തുടങ്ങിയത്. എണ്ണയോ നിരോധിത വസ്തുക്കളോ വഹിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്ന 40 ഓളം കപ്പലുകൾ ഈ ഓപ്പറേഷൻ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം വഴിതിരിച്ചുവിട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് പെന്റഗൺ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉദ്ധരിച്ച് ആക്സിയോസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. യുഎസും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്രപരമായ ശ്രമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ട സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ സാമ്പത്തിക യുദ്ധം മുറുകുന്നത്.
നിലവിൽ ഏകദേശം 53 ദശലക്ഷം ബാരൽ ഇറാനിയൻ ക്രൂഡ് ഓയിൽ വഹിക്കുന്ന 31 ടാങ്കറുകൾ ഉൾക്കടലിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണ്. ഇവയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ ഏകദേശം 4.8 ബില്യൺ ഡോളർ വിലമതിക്കുമെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഉപരോധം ശക്തമായതോടെ രണ്ട് കപ്പലുകൾ യുഎസ് സേന നേരിട്ട് പിടിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കരയിലെ സംഭരണശേഷി കവിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് പഴയ ടാങ്കറുകളെ കടലിൽ തന്നെ ഒഴുകിനടക്കുന്ന സ്റ്റോറേജ് യൂണിറ്റുകളായി (Floating Storage Units) ഉപയോഗിക്കാൻ ഇറാൻ നിർബന്ധിതരായിരിക്കുകയാണ്. ഇറാനിയൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലൊടിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള നീക്കങ്ങളുമായി അമേരിക്ക മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ മേഖലയിലെ സൈനിക സംഘർഷ സാധ്യതയും വർദ്ധിക്കുകയാണ്.
അമേരിക്കയുടെ ഈ നീക്കങ്ങളെ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളുടെ ലംഘനമെന്നും നിയമവിരുദ്ധമെന്നുമാണ് ഇറാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പോലുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ പാതകളിൽ തങ്ങളുടെ പിടിമുറുക്കി ഇതിനെ നേരിടാനാണ് ഇറാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഉപരോധം മറികടക്കാൻ ചൈന പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ദൈർഘ്യമേറിയതും ചെലവേറിയതുമായ പുതിയ വഴികളിലൂടെ എണ്ണ എത്തിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളും ഇറാൻ നടത്തുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ യുഎസ് നാവികസേനയുടെ കർശനമായ നിരീക്ഷണം ഇത്തരം നീക്കങ്ങളെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുന്നു. നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് പകരം സാമ്പത്തികമായി ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ ശൈലി ആഗോള എണ്ണവിപണിയിലും വലിയ ആശങ്കകൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
ഇറാനെ ചർച്ചാ മേശയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള തന്ത്രമായാണ് യുഎസ് ഈ സമ്മർദ്ദത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ട്രംപിന്റെ ‘കടൽക്കൊള്ളക്കാരെപ്പോലെ’ എന്ന പരാമർശം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ വിമർശനങ്ങൾക്കും ചർച്ചകൾക്കും വഴിതെളിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികൾക്കും പ്രാദേശിക ഇടപെടലുകൾക്കും തടയിടുക എന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. എങ്കിലും സാധാരണക്കാരായ ഇറാനിയൻ ജനതയെ ഈ സാമ്പത്തിക ഉപരോധം ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നുവെന്ന ആക്ഷേപവും ശക്തമാണ്. അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ കരുത്ത് ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ നീക്കം ഫലപ്രദമാണെന്ന് ട്രംപ് ആവർത്തിക്കുമ്പോഴും മേഖലയിലെ സമാധാനം എന്നത് വിദൂര സ്വപ്നമായി തുടരുന്നു.
ഉപരോധം കാരണം വഴിതിരിച്ചുവിടുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണയും മറ്റും എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇപ്പോഴും അവ്യക്തത നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന കപ്പലുകളിലെ ഇന്ധനം വിൽപന നടത്തി ലാഭമുണ്ടാക്കാനുള്ള നീക്കമാണോ ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനയ്ക്ക് പിന്നിലെന്ന് ചില നിരീക്ഷകർ സംശയിക്കുന്നു. ആഗോള എണ്ണ വിതരണ ശൃംഖലയെ ഈ അനിശ്ചിതത്വം ബാധിക്കുന്നത് ഇന്ധനവില വർദ്ധനവിനും കാരണമായേക്കാം. ചൈന ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് എണ്ണ വാങ്ങുന്നത് തുടരുന്നത് യുഎസിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ഇവർക്കെതിരെയും ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കങ്ങൾ വൈറ്റ് ഹൗസ് ആലോചിക്കുന്നുണ്ട്.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ കരുനീക്കങ്ങൾ വരും ദിവസങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകാനാണ് സാധ്യത. ഉപരോധം തുടരുന്നത് ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുമോ എന്ന ഭയത്തിലാണ് അയൽരാജ്യങ്ങൾ. ട്രംപിന്റെ വാക്കുകൾ ശരിവെക്കുന്ന തരത്തിലാണ് കടലിലെ നിലവിലെ സ്ഥിതിഗതികൾ എന്ന് ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സമാധാന ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാൻ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും അമേരിക്കയും ഇറാനും തങ്ങളുടെ കടുത്ത നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്. ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഈ വടംവലി എണ്ണവിപണിയെയും നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളെയും ഒരുപോലെ പിടിച്ചുലയ്ക്കുന്നു.
US President Donald Trump described blocking Iranian ports as a “very profitable business,” likening the administration’s tactics to those of “pirates.” The US-led sanctions have reportedly caused a loss of $5 billion in oil revenue for Iran, with nearly 53 million barrels of crude currently stranded at sea. While US officials argue this economic pressure is necessary to curb Iran’s regional influence, Tehran has condemned the moves as illegal and continues to look for alternative trade routes.