വാഷിംഗ്ടണ്: ഇറാനിൽ അമേരിക്ക നടത്തിയ സൈനിക നടപടി സമ്പൂർണ്ണ വിജയമാണെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോഴും ലോകരാജ്യങ്ങൾ വലിയ സാമ്പത്തിക, നയതന്ത്ര തകർച്ചയെ ഭയപ്പെടുന്നു. ആറാഴ്ച നീണ്ടുനിന്ന യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് അയത്തുള്ള അലി ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടത് വലിയ നേട്ടമായി അമേരിക്ക കാണുന്നു. എന്നാൽ ഖമേനിയുടെ വധത്തോടെ ഇറാൻ ഭരണകൂടം തകരുമെന്ന ട്രംപിന്റെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ പാളിയതായാണ് പ്രമുഖ നിരീക്ഷകൻ ആഡം പോഗ്രണ്ടിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക സംവിധാനങ്ങൾ തകരുന്നതിന് പകരം രാജ്യം കൂടുതൽ തീവ്രമായ നിലപാടുകളിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതാണ് നിലവിലെ സാഹചര്യം. ഭരണമാറ്റം എന്ന ലക്ഷ്യം പൂർണ്ണമായും വിജയിക്കാത്തത് വൈറ്റ് ഹൗസിന് പുതിയ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
അലി ഖമേനിയുടെ മരണത്തിന് പിന്നാലെ മകൻ മുജ്തബ ഖമേനിയെ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഇറാൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണ്ണായകമായി. മുജ്തബ പരിക്കേറ്റ് കോമയിലാണെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ പുറത്തുവരുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കെതിരെ കടുത്ത യുദ്ധകാഹളമാണ് മുഴക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ പ്രധാന അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും സുരക്ഷിതമാണെന്നത് അമേരിക്കൻ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തെപ്പോലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പുതിയ നേതൃത്വത്തിന് കീഴിൽ ഇറാൻ സൈന്യം കൂടുതൽ കരുത്തോടെ തിരിച്ചടിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നാണ് സൂചനകൾ. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മേഖലയിലെ അസ്ഥിരത വരും മാസങ്ങളിലും തുടരാനാണ് സാധ്യത.
യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം അനുഭവപ്പെടുന്നത് ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിലാണ്. ലോകത്തെ പ്രധാന എണ്ണ വ്യാപാര പാതയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇറാൻ അടച്ചുപൂട്ടിയത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഇന്ധനവില കുതിച്ചുയരാൻ കാരണമായി. അമേരിക്കയിലും ബ്രിട്ടനിലും പണപ്പെരുപ്പം റെക്കോർഡ് നിരക്കിലെത്തിയത് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പണപ്പെരുപ്പമാണ് ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇത് വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ട്രംപിനും റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിക്കും വലിയ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചടിയാകുമെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.
യുദ്ധത്തെ ചൊല്ലി പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലുണ്ടായ അഭിപ്രായ ഭിന്നത നയതന്ത്ര തലത്തിൽ വലിയ വിള്ളലുകൾ വീഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൈനിക നടപടിയെ പിന്തുണയ്ക്കാത്ത യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളെ ‘കടലാസ് പുലികൾ’ എന്ന് ട്രംപ് പരിഹസിച്ചത് നാറ്റോ സഖ്യത്തിനുള്ളിൽ വലിയ പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമായി. ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി കീർ സ്റ്റാർമറെ പരസ്യമായി അധിക്ഷേപിച്ച ട്രംപിന്റെ നടപടി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധത്തെ വഷളാക്കി. നാറ്റോയിൽ നിന്നുള്ള അമേരിക്കയുടെ പിന്മാറ്റ ഭീഷണി റഷ്യയ്ക്കും ചൈനയ്ക്കും ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ നേട്ടമുണ്ടാക്കാൻ അവസരമൊരുക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
യുദ്ധക്കളത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ സൈനിക മേധാവിത്വത്തിന് കനത്ത ആഘാതമേൽപ്പിച്ച ചില സംഭവങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ അത്യാധുനിക എഫ്-15 യുദ്ധവിമാനം ഇറാൻ വെടിവെച്ചിട്ടത് പെന്റഗണിനെ ഞെട്ടിച്ച പ്രധാന സംഭവമാണ്. പരിക്കേറ്റ സൈനികനെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെ അമേരിക്കയ്ക്ക് സ്വന്തം വിമാനങ്ങൾ തന്നെ നശിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നത് വലിയ നാണക്കേടായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഇറാന്റെ നാവികസേനയെ തകർത്തു എന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും ഇത്തരം തിരിച്ചടികൾ അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിർത്തൽ എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാകുമെന്ന കാര്യത്തിൽ വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയോ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ തർക്കമോ ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ തുടരുന്നത് ലോകത്തെ ആശങ്കയിലാക്കുന്നു. വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇരുവിഭാഗവും പിന്മാറാൻ തയ്യാറാകാത്തത് ഏത് നിമിഷവും വീണ്ടും യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത നിലനിർത്തുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന കർശന ഉപാധികൾ അമേരിക്ക അംഗീകരിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല. ഉപരോധങ്ങൾ കൂടുതൽ കടുപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഇറാനെ വരുതിയിലാക്കാം എന്ന അമേരിക്കൻ തന്ത്രം എത്രത്തോളം വിജയിക്കുമെന്ന് കണ്ടറിയണം.
ചുരുക്കത്തിൽ, അലി ഖമേനിയുടെ വധം അമേരിക്കയ്ക്ക് ഒരു താൽക്കാലിക വിജയം നൽകിയെങ്കിലും ലോകത്തെ കൂടുതൽ അപകടകരമായ ഒരു സാഹചര്യത്തിലേക്കാണ് ഇത് നയിച്ചിരിക്കുന്നത്. സഖ്യകക്ഷികളെ അകറ്റിയും ലോക സാമ്പത്തിക ക്രമത്തെ തകിടം മറിച്ചും ട്രംപ് നടത്തിയ ഈ സൈനിക നീക്കം ചരിത്രത്തിൽ എങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുമെന്ന് വരാനിരിക്കുന്ന ദിവസങ്ങൾ തെളിയിക്കും. അമേരിക്കൻ വിദേശനയത്തിലെ വലിയൊരു ചൂതാട്ടമായി ഈ യുദ്ധം മാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഇറാനിലെ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധവും അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മർദ്ദവും ട്രംപിന് വരും ദിവസങ്ങളിൽ വലിയ വെല്ലുവിളിയാകും.
While President Donald Trump declared the military operation in Iran a “total success” following the death of Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, reports suggest global economic instability and diplomatic strain. The closure of the Strait of Hormuz has triggered record inflation in the US and UK, while tensions within NATO have escalated after Trump mocked European allies. Despite the assassination, Iran’s power structure remains intact under Mujtaba Khamenei, raising concerns about a prolonged geopolitical crisis.