്ടെഹ്റാന്: ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിർണ്ണായകമായ മാറ്റങ്ങൾ കുറിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ പ്രഖ്യാപനം പുറത്തുവന്നു. ഇസ്രായേൽ-അമേരിക്കൻ ഭീഷണികളെ അവഗണിച്ച്, ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ പിൻഗാമിയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ മൊജ്തബ ഖമേനിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള 88 അംഗ വിദഗ്ദ്ധ സമിതിയാണ് ടെഹ്റാൻ സമയം അർദ്ധരാത്രിയോടെ ഈ സുപ്രധാന തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഇസ്രായേലിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും കടുത്ത വധഭീഷണി നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ നീക്കം എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇറാന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറെ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു അധികാരമാറ്റത്തിനാണ് ഇതോടെ ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.
ഈ പ്രഖ്യാപനത്തോടെ ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര, വിദേശ നയങ്ങളിൽ അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള പരമാധികാരം 56-കാരനായ മൊജ്തബയിലേക്ക് നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവിയാണ് പരമോന്നത നേതാവ് എന്നത്. സൈന്യം, നീതിന്യായം, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണം ഇനിമുതൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകളിലായിരിക്കും. പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള രഹസ്യ നീക്കങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദിവസങ്ങളായി സമിതിക്കിടയിൽ നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇറാന്റെ ഭാവി നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ ഇനി മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾക്ക് അനുസരിച്ചായിരിക്കും രൂപപ്പെടുക.
ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ ആറ് മക്കളിൽ രണ്ടാമനായ മൊജ്തബയ്ക്ക് ചെറുപ്പം മുതലേ കടുത്ത സൈനിക പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. തന്റെ 17-ാം വയസ്സിൽ തന്നെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോറിൽ (ഐആർജിസി) ചേർന്ന അദ്ദേഹം ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. തീവ്ര ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് സ്വഭാവമുള്ള ഹബീബ് ബറ്റാലിയന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് സൈന്യത്തിനുള്ളിൽ വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. ഐആർജിസിയിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധം മൊജ്തബയുടെ അധികാരത്തിലേക്കുള്ള വരവ് സുഗമമാക്കി. സൈനിക സേവനത്തിന് ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം മതപഠനത്തിലേക്കും ഭരണകാര്യങ്ങളിലേക്കും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.
ഇറാനിലെ ഈ അധികാര കൈമാറ്റത്തിനെതിരെ ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയും നേരത്തെ തന്നെ രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. ഖമേനിയുടെ പിൻഗാമിയായി ആരു വന്നാലും അവരെ വേട്ടയാടുമെന്ന കടുത്ത ഭീഷണിയാണ് ഇസ്രായേൽ മുഴക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിനു പുറമെ, ഇറാന്റെ പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ തനിക്ക് പങ്കുണ്ടാകണമെന്ന് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപും അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. മൊജ്തബ ഖമേനി ഒരു ദുർബലനായ നേതാവാണെന്നും അദ്ദേഹം അസ്വീകാര്യനാണെന്നുമാണ് ട്രംപിന്റെ അഭിപ്രായം. എന്നാൽ ഈ ബാഹ്യ സമ്മർദ്ദങ്ങളെയെല്ലാം തള്ളിക്കളഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഇറാൻ സമിതി തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
88 അംഗ വിദഗ്ദ്ധ സമിതിയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇസ്രായേൽ പ്രതിരോധ സേന (IDF) നേരിട്ട് ഭീഷണി മുഴക്കിയിരുന്നു. പിൻഗാമിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന എല്ലാവരെയും വധിക്കുമെന്ന് പേർഷ്യൻ ഭാഷയിൽ എക്സിലൂടെ ഇസ്രായേൽ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. എന്നാൽ ഈ ഭീഷണികളെല്ലാം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും രഹസ്യ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒത്തുകൂടിയാണ് സമിതി പുതിയ നേതാവിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഇസ്രായേലിന്റെ മുന്നറിയിപ്പിനെ ഇറാൻ ഭരണകൂടം തങ്ങളുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിലുള്ള ഇടപെടലായാണ് കാണുന്നത്. അതീവ സുരക്ഷാ വലയത്തിനുള്ളിലാണ് ഇപ്പോൾ മൊജ്തബയും സമിതി അംഗങ്ങളും കഴിയുന്നത്.
സൈനിക സേവനത്തിന് ശേഷം 1999-ൽ ഖൂമിലെ ഷിയാ സെമിനാരിയിൽ നിന്നാണ് മൊജ്തബ മതപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയത്. അലി ഖമേനിയുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ ആയത്തുള്ള മുഹമ്മദ് തഖി മെസ്ബാ യസ്ദിയുടെ കീഴിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. പഠനത്തിന് ശേഷം പിതാവിന്റെ ഓഫീസിന്റെ (ബിത്-ഇ റഹ്ബാരി) ചുമതലക്കാരനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ഈ പദവിയിലൂടെ ഇറാന്റെ സുപ്രധാന അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ക്രമേണ ഇറാന്റെ നിഴൽ ഭരണാധികാരിയായി മൊജ്തബ മാറുകയാണെന്ന് പാശ്ചാത്യ ഏജൻസികൾ നേരത്തെ തന്നെ വിലയിരുത്തിയിരുന്നു.
രണ്ടായിരമാണ്ടിന് ശേഷം ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചലനങ്ങളിൽ മൊജ്തബയുടെ ഇടപെടലുകൾ സജീവമായിരുന്നു. 2005-ൽ മഹമൂദ് അഹ്മദി നെജാദിനെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. കൂടാതെ, 2009-ലെ ഗ്രീൻ മൂവ്മെന്റ് പ്രതിഷേധങ്ങളെയും 2022-ലെ ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും അടിച്ചമർത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നേതൃപരമായ പങ്ക് വഹിച്ചു. ഐആർജിസിയിലെയും ബാസിജ് സേനയിലെയും സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ നേരിട്ടത്. ഈ കർക്കശ നിലപാടുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ‘തീവ്രവാദി’ എന്ന പ്രതിച്ഛായയും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ആഡംബര ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഞെട്ടിക്കുന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും മൊജ്തബ ഖമേനിയെ പിന്തുടരുന്നുണ്ട്. ടെഹ്റാൻ മുതൽ ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട് വരെ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന കോടികളുടെ ആസ്തി അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടെന്ന് ബ്ലൂംബെർഗ് വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ലണ്ടനിലെ ബില്യണയർ റോയിലുള്ള കൊട്ടാരങ്ങൾ, ദുബായിലെ ആഡംബര വില്ലകൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഷെൽ കമ്പനികൾ വഴി അതീവ രഹസ്യമായാണ് ഈ നിക്ഷേപങ്ങളെല്ലാം നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ ഒരിടത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നേരിട്ട് പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഇറാന്റെ എണ്ണ വിപണനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പണം വിദേശ ബാങ്കുകൾ വഴി നിക്ഷേപിച്ചതായാണ് കണ്ടെത്തൽ. അലി അൻസാരി എന്ന ബിസിനസുകാരനുമായി ചേർന്നാണ് ഈ ഇടപാടുകൾ നടന്നതെന്ന് പാശ്ചാത്യ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. 2019-ൽ അമേരിക്ക മൊജ്തബയ്ക്ക് മേൽ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ നേരിടുന്ന ബാങ്കർമാരുമായുള്ള ബന്ധം മൊജ്തബയുടെ വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇറാന്റെ വിപ്ലവ ഗാർഡിന് സാമ്പത്തിക സഹായം എത്തിക്കുന്നതും ഈ ശൃംഖല വഴിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഇറാനിലെ ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങൾ ഖമേനി കുടുംബത്തെ അതീവ ലളിതമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നവരായാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. പാവപ്പെട്ടവർക്കൊപ്പം നിൽക്കുന്ന മതവിശ്വാസികൾ എന്ന പ്രതിച്ഛായ സംരക്ഷിക്കാനാണ് ഇവർ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ വിദേശത്തെ കോടികളുടെ ആസ്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ ഈ ഔദ്യോഗിക നിലപാടുകളെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കുന്നു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിലാണ് ഈ പുതിയ വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ വരുന്നത്. പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി മൊജ്തബ എത്തുമ്പോൾ ഇത്തരം വിവാദങ്ങൾ ഭരണത്തിന് വെല്ലുവിളിയായേക്കാം
Mojtaba Khamenei, the second son of Ayatollah Ali Khamenei, has been officially appointed as the new Supreme Leader of Iran by the 88-member Assembly of Experts. The announcement came at midnight Tehran time, defying severe threats from Israel and the United States. Mojtaba, a 56-year-old former IRGC soldier with deep ties to the military and intelligence services, now holds the ultimate authority over all state matters in Iran. Despite controversies surrounding his alleged multi-billion dollar secret global assets and his role in suppressing domestic protests, the Iranian leadership has moved forward with this hereditary transition amidst heightened regional tensions.