ബെയ്റൂട്ട്: പശ്ചിമേഷ്യന് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപും ഇറാനും തമ്മില് ഒപ്പുവെച്ച ചരിത്രപരമായ സമാധാന കരാറിന് പുതിയ ജീവന് നല്കിക്കൊണ്ട് ഇസ്രായേലും ഹിസ്ബുള്ളയും തമ്മില് അടിയന്തര വെടിനിര്ത്തലിന് ധാരണയായി. കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളില് ലെബനനില് ഇരുവിഭാഗവും തമ്മില് നടന്ന വ്യോമാക്രമണങ്ങളും കനത്ത ഏറ്റുമുട്ടലുകളും യു.എസ്-ഇറാന് സമാധാന ഉടമ്പടിയെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി മണിക്കൂറുകള്ക്കകമാണ് പുതിയ ഉടമ്പടി നിലവില് വന്നിരിക്കുന്നത്. അമേരിക്കയുടെയും ഖത്തറിന്റെയും ഉന്നത നയതന്ത്രജ്ഞര് ഇസ്രായേലുമായും ഇറാനുമായും നടത്തിയ നിരന്തരമായ ചര്ച്ചകള്ക്കൊടുവിലാണ് ഈ അടിയന്തര ഉടമ്പടി യാഥാര്ത്ഥ്യമായത്.
കരാര് ഒപ്പുവെച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ സ്വിറ്റ്സര്ലന്ഡില് വെച്ച് യു.എസും ഇറാനും തമ്മില് നടക്കേണ്ടിയിരുന്ന രണ്ടാം ഘട്ട ഉന്നതതല ചര്ച്ചകള് കനത്ത യുദ്ധത്തെ തുടര്ന്ന് താല്ക്കാലികമായി മാറ്റിവെച്ചിരുന്നു. ചര്ച്ചകള്ക്കായി പുതിയ തീയതികളൊന്നും നിശ്ചയിക്കാത്തതിനാല് സമാധാന ശ്രമങ്ങള് പാതിവഴിയില് നിലയ്ക്കുമോ എന്ന ആശങ്ക ആഗോളതലത്തില് ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാല്, ലെബനന് സമയം വൈകുന്നേരം നാല് മണിയോടെ (ജി.എം.ടി 1 പി.എം) വെടിനിര്ത്തല് പ്രാബല്യത്തില് വന്നതായി യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രമുഖ നയതന്ത്രജ്ഞരും ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചു കഴിഞ്ഞു.
കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളില് ലെബനനില് ഇസ്രായേല് നടത്തിയ മാരകമായ വ്യോമാക്രമണങ്ങളില് 18 പേര് കൊല്ലപ്പെടുകയും ഹിസ്ബുള്ള നടത്തിയ പ്രത്യാക്രമണത്തില് നാല് ഇസ്രായേല് സൈനികര് വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ലെബനനിലെ യുദ്ധം പൂര്ണ്ണമായി അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നത് യു.എസ്-ഇറാന് കരാറിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥയായതിനാല് ഈ പുതിയ സംഘര്ഷം ചര്ച്ചകളില് വലിയ കരിനിഴല് വീഴ്ത്തിയിരുന്നു. സമഗ്രമായ ഒരു വെടിനിര്ത്തല് ഇല്ലാതെ അമേരിക്കയുമായുള്ള ഒരു ചര്ച്ചയും മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാന് കഴിയില്ലെന്ന് ഇറാന് ഹിസ്ബുള്ള നേതൃത്വത്തെ അറിയിച്ചതായി പ്രമുഖ ഹിസ്ബുള്ള എം.പി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയെ വധിച്ചുകൊണ്ട് യു.എസ്-ഇസ്രായേല് സഖ്യം നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തോടെയാണ് നിലവിലെ ഈ വലിയ പശ്ചിമേഷ്യന് യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്. ഇതിന് അറുതിവരുത്താനായി ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപും ഇറാന്റെ പുതിയ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാനും ഒപ്പുവെച്ച 14 ഇന ധാരണാപത്രമാണ് സമാധാനത്തിനായുള്ള വഴിതുറന്നത്. ലെബനനിലെ സൈനിക നടപടികള് പൂര്ണ്ണമായി നിര്ത്തലാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിലെ ഒന്നാം വകുപ്പ്. എന്നാല് ഈ കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകളില് ഇസ്രായേല് പ്രധാനമന്ത്രി ബെന്യാമിന് നെതന്യാഹുവിന്റെ സര്ക്കാരിനെ ഉള്പ്പെടുത്താതിരുന്നത് വലിയ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായിരുന്നു.
ട്രംപിന്റെ ഈ പുതിയ സമാധാന കരാറിനെതിരെ ഇസ്രായേലിനുള്ളില് വലിയ തോതിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങളാണ് ഇപ്പോള് ഉയരുന്നത്. ഇറാന് മേലുള്ള സാമ്പത്തിക-സൈനിക സമ്മര്ദ്ദങ്ങള് അമേരിക്ക പൂര്ണ്ണമായും ഒഴിവാക്കിയ സാഹചര്യത്തില്, ഇറാന് അവരുടെ ആണവ പദ്ധതികളുമായി എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകുമെന്ന് ഇസ്രായേല് ഉദ്യോഗസ്ഥര് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. നെതന്യാഹു നമുക്ക് ചരിത്രപരമായ വിജയമാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതെന്നും എന്നാല് ഇപ്പോള് അമേരിക്കയുമായുള്ള ബന്ധം തകരുകയും ഇറാനികള്ക്ക് പണവും മിസൈലുകളും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണ് ഉണ്ടായതെന്നും ഇസ്രായേല് പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് യാഖിര് ലാപിഡ് കടുത്ത ഭാഷയില് വിമര്ശിച്ചു.
വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുന്പ് വരെ ലെബനനിലെ എണ്പതോളം ഹിസ്ബുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളില് തങ്ങള് കടുത്ത ആക്രമണം നടത്തിയതായും ഡസന് കണക്കിന് ഭീകരരെ വധിച്ചതായും ഇസ്രായേല് സൈന്യം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. തങ്ങളുടെ പൗരന്മാര്ക്ക് നേരെ ഹിസ്ബുള്ളയുടെ ഭീഷണി നിലനില്ക്കുന്നിടത്തോളം കാലം ഇസ്രായേല് സൈന്യം ലെബനനിലെ ‘ബഫര് സോണില്’ തന്നെ തുടരുമെന്നാണ് സൈനിക വക്താവ് വ്യക്തമാക്കിയത്. എന്നാല്, ഈ ആക്രമണങ്ങളിലൂടെ ഇസ്രായേല് സ്ഥിരമായ ഒരു യുദ്ധത്തിനാണ് ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി കുറ്റപ്പെടുത്തി.
ഇസ്രായേലിന്റെ ആക്രമണങ്ങള്ക്ക് മറുപടിയായി ഇറാന്റെ പുതിയ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള മുജ്തബ ഖമേനിയും തങ്ങളുടെ രാജ്യം ഏത് കടുത്ത നടപടിക്കും സന്നദ്ധമാണെന്ന സൂചന നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ശത്രുക്കള് കരാര് ലംഘിച്ച് അതിക്രമം കാണിക്കാന് മുതിര്ന്നാല് തങ്ങളുടെ വിരലുകള് ഇപ്പോഴും തോക്കിന്റെ ട്രിഗറില് തന്നെയാണെന്നും ശക്തമായ തിരിച്ചടി നല്കാന് മടിക്കില്ലെന്നും ഇറാന്റെ മുഖ്യ ചര്ച്ചാ പ്രതിനിധി മുഹമ്മദ് ഗാലിബാഫ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി. ഇതിനിടയിലും യു.എസ്-ഇറാന് കരാറിന്റെ പ്രധാന വിജയമായി ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ആഗോള കപ്പല് ഗതാഗതം പുനരാരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
യുദ്ധത്തെ തുടര്ന്ന് ഇറാന് പൂര്ണ്ണമായും അടച്ചിട്ടിരുന്ന ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ കഴിഞ്ഞ വ്യാഴാഴ്ച മാത്രം 25 വാണിജ്യ കപ്പലുകളാണ് സുരക്ഷിതമായി കടന്നുപോയത്. ഏപ്രില് മാസത്തിന് ശേഷം ഇതാദ്യമായാണ് ഇത്രയും വലിയ തോതില് കപ്പലുകള് ഈ തന്ത്രപ്രധാന പാത ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ എണ്ണ, പ്രകൃതിവാതക കയറ്റുമതിയുടെ അഞ്ചിലൊന്നും കടന്നുപോകുന്ന ഈ പാത തുറന്നത് ആഗോള ഊര്ജ്ജ വിപണിക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ് നല്കുന്നത്. അതേസമയം, ഈ കടലിടുക്കിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന എല്ലാ കപ്പലുകളും 48 മണിക്കൂര് മുന്പ് അനുമതിക്കായി അപേക്ഷിക്കണമെന്ന് ഇറാന് മാരിടൈം അതോറിറ്റി നിര്ദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കരാറിന്റെ ഭാഗമായി ഇറാനിയന് തുറമുഖങ്ങള്ക്ക് മേല് അമേരിക്ക ഏര്പ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാവിക ഉപരോധം യു.എസ് സൈന്യം പൂര്ണ്ണമായും പിന്വലിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും അമേരിക്കന് യുദ്ധക്കപ്പലുകള് ഈ മേഖലയില് നിരീക്ഷണം തുടരുമെന്നാണ് യു.എസ് മിലിട്ടറി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ മരവിപ്പിച്ച അക്കൗണ്ടുകള് പുനഃസ്ഥാപിക്കുക, 300 ബില്യണ് ഡോളറിന്റെ സാമ്പത്തിക വികസന പാക്കേജ് അനുവദിക്കുക, വരും ദിവസങ്ങളില് യുഎന് സുരക്ഷാ കൗണ്സിലിന്റെ മേല്നോട്ടത്തില് അന്തിമ കരാറിലെത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് ധാരണാപത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന വ്യവസ്ഥകള്.
അടുത്ത 60 ദിവസത്തിനുള്ളില് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മില് അന്തിമ കരാറിലെത്തുന്നതിനുള്ള ചര്ച്ചകള് സ്വിറ്റ്സര്ലന്ഡില് പുനരാരംഭിക്കുമെന്നാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് നല്കുന്ന സൂചന. ലെബനനിലെ വെടിനിര്ത്തല് എത്രത്തോളം സുസ്ഥിരമായി തുടരുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും ട്രംപിന്റെ ഈ പശ്ചിമേഷ്യന് സമാധാന ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാവി. വരും ദിവസങ്ങളില് ഖത്തറിന്റെയും മറ്റ് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളുടെയും ശക്തമായ ഇടപെടലുകള് ഈ സമാധാന ശ്രമങ്ങള്ക്ക് കൂടുതല് വേഗത പകരുമെന്നാണ് രാജ്യാന്തര നിരീക്ഷകര് വിലയിരുത്തുന്നത്.
An emergency ceasefire has been reached between Israel and Hezbollah after intense clashes, boosting US-Iran peace talks under the Trump administration. Following the diplomatic success, the strategic Strait of Hormuz has been reopened for international shipping, easing global energy market anxieties. While the crucial nuclear talks in Switzerland have been temporarily postponed, the overall peace alignment has renewed hope for stability in the Middle East.