ഇസ്ലാമാബാദ്: സമാധാന ചർച്ചകൾക്കായി അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധികൾ എത്തുന്നതിന് മുൻപേ പാകിസ്താൻ സന്ദർശനം അവസാനിപ്പിച്ചു മടങ്ങിയ ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയും സംഘവും വീണ്ടും ഇസ്ലാമാബാദിൽ തിരിച്ചെത്തി. ശനിയാഴ്ച ഒമാനിലേക്ക് പോയ സംഘം ഞായറാഴ്ചയോടെയാണ് മടങ്ങിയെത്തിയത്. ഇറാന്റെ ചർച്ചാ വിമുഖതയെത്തുടർന്ന് യു.എസ്. പ്രതിനിധികളുടെ പാകിസ്താൻ യാത്ര പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് റദ്ദാക്കിയിരുന്നു. ഈ നാടകീയ നീക്കങ്ങൾക്കിടയിലാണ് ഇറാൻ പ്രതിനിധികൾ വീണ്ടും പാക് മണ്ണിൽ ഇറങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. മേഖലയിലെ സമാധാന ശ്രമങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കാനിരിക്കെ ഇറാൻ സംഘത്തിന്റെ ഈ മടങ്ങിവരവ് ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് ലോകം വീക്ഷിക്കുന്നത്.
വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് ഇറാൻ പ്രതിനിധി അരാഗ്ചിയും സംഘവും മധ്യസ്ഥ രാജ്യമായ പാകിസ്താനിൽ ആദ്യമെത്തിയത്. പാക് സേനാമേധാവി അസിം മുനീർ, പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹബാസ് ഷരീഫ്, വിദേശകാര്യമന്ത്രി ഇഷാഖ് ദർ എന്നിവരുമായി അവർ നിർണ്ണായക കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തി. വെടിനിർത്തൽ വിഷയത്തിലുള്ള ഇറാന്റെ കൃത്യമായ നിലപാടുകൾ അദ്ദേഹം പാകിസ്താനെ ധരിപ്പിച്ചതായാണ് വിവരം. ഇറാൻ സംഘവുമായുള്ള ചർച്ചകൾ രണ്ട് മണിക്കൂറോളം നീണ്ടുനിന്നതായി പാക് വിദേശകാര്യമന്ത്രി ഇഷാഖ് ദർ അറിയിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ശനിയാഴ്ചയോടെ ചർച്ചകൾ പാതിവഴിയിലിട്ട് ഇറാൻ സംഘം ഒമാനിലേക്ക് തിരിക്കുകയായിരുന്നു.
യു.എസ്. പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രത്യേക ദൂതൻ സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ്, മരുമകൻ ജാരദ് കഷ്നർ എന്നിവർ ഇറാൻ സംഘത്തെ കാണാനായി പാകിസ്താനിലേക്ക് എത്തുമെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് നേരത്തെ അറിയിച്ചിരുന്നു. ഇറാന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് ഈ കൂടിക്കാഴ്ച നിശ്ചയിച്ചതെന്നായിരുന്നു വൈറ്റ് ഹൗസ് മാധ്യമ സെക്രട്ടറി കരോലിൻ ലീവിറ്റിന്റെ അവകാശവാദം. എന്നാൽ യു.എസുമായി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചയ്ക്ക് തങ്ങൾ തയ്യാറല്ലെന്ന് ഇറാൻ പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കുകയായിരുന്നു. ഇതോടെ മധ്യസ്ഥ രാജ്യമായ പാകിസ്താൻ പ്രതിസന്ധിയിലായി. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടിയ ചർച്ചകൾക്കാണ് ഇതിലൂടെ തടസ്സം നേരിട്ടത്.
ഇറാൻ സംഘം മടങ്ങിയത് അറിഞ്ഞതിന് പിന്നാലെ ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് യു.എസ്. പ്രതിനിധികളുടെ യാത്ര റദ്ദാക്കിയതായി ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചു. ഇറാൻ പ്രതിനിധികൾ ചർച്ച ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവർക്ക് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും യു.എസിനെ ബന്ധപ്പെടാമെന്ന് ട്രംപ് ‘ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിൽ’ കുറിച്ചു. ചർച്ചയ്ക്കുള്ള വാതിൽ തുറന്നുതന്നെ കിടക്കുന്നു എന്ന സൂചനയാണ് ട്രംപിന്റെ വാക്കുകൾ നൽകുന്നത്. എങ്കിലും ഇറാന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള പിന്മാറ്റം ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തെ ചൊടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്. നേരിട്ടുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഇറാൻ ഒഴിഞ്ഞുമാറിയത് മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങളെ സങ്കീർണ്ണമാക്കി.
ഇറാൻ പ്രതിനിധി സംഘം വീണ്ടും പാകിസ്താനിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയത് സമാധാന ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും യു.എസുമായി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ നടക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണെന്നാണ് പാക് നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങൾ നൽകുന്ന സൂചന. പാകിസ്താൻ വഴി സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന പഴയ രീതി തന്നെ തുടരാനാണ് ഇറാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നത്. മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾ സജീവമായതോടെ ഇസ്ലാമാബാദിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന കടുത്ത സുരക്ഷാ നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ചെറിയ ഇളവുകൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ സന്ദർശനത്തിൽ ഏതൊക്കെ വിഷയങ്ങളാണ് പുതുതായി ചർച്ചയാവുക എന്ന് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നു.
മേഖലയിലെ സംഘർഷങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കുന്നതിൽ പാകിസ്താന്റെ മധ്യസ്ഥത നിർണ്ണായകമാണെന്ന് ഇറാൻ സംഘം വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ ഒഴിവാക്കി മൂന്നാമതൊരു രാജ്യം വഴി പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനാണ് ഇപ്പോൾ ഇറാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. സമാധാന കരാറിലെ ചില നിബന്ധനകളിൽ ഇറാന് ഇപ്പോഴും ചില വിയോജിപ്പുകൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ നിലവിലെ സാഹചര്യങ്ങളും ചർച്ചകളിൽ നിഴലിക്കുന്നുണ്ട്. തങ്ങളുടെ താല്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന് ഉറപ്പില്ലാതെ വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് ഇറാൻ തയ്യാറാകില്ല.
വരും ദിവസങ്ങളിൽ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടക്കുന്ന ചർച്ചകൾ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തും. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഈ ഒളിച്ചുകളി എത്രനാൾ നീണ്ടുനിൽക്കുമെന്നത് പ്രസക്തമായ ചോദ്യമാണ്. പാകിസ്താൻ തങ്ങളുടെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇരുവിഭാഗത്തെയും സമവായത്തിലെത്തിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ചർച്ചകൾ വിജയകരമായാൽ അത് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കും. സമാധാനത്തിനായുള്ള പാകിസ്താന്റെ ശ്രമങ്ങൾ വിജയിക്കുമോ എന്ന് വരും മണിക്കൂറുകളിൽ വ്യക്തമാകും.
The Iranian delegation led by the Foreign Minister returned to Islamabad on Sunday, following a brief departure to Oman that led President Trump to cancel the visit of U.S. envoys. Although Iran has expressed interest in peace talks, they have refused to engage in direct negotiations with the U.S. representatives, keeping the diplomatic process in a state of uncertainty. Despite the tension, the return of the Iranian team provides a flicker of hope for ongoing mediation efforts hosted by Pakistan.