ന്യൂഡൽഹി: പാകിസ്താനോട് പരസ്യമായി ചായ്വ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ നീക്കങ്ങൾക്കിടെ റഷ്യയുമായി ഒപ്പിട്ടിരുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ കരാർ പ്രാബല്യത്തിലാക്കി ഇന്ത്യ. ഇരുരാജ്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പ്രതിരോധ രംഗത്ത് തന്ത്രപ്രധാനമായ കരാറാണ് പ്രാബല്യത്തിലായിരിക്കുന്നത്. ‘റെസിപ്രോക്കൽ എക്സ്ചേഞ്ച് ഓഫ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് സപ്പോർട്ട്’ (RELOS) എന്ന, പരസ്പരം സൈനിക താവളങ്ങളും സേനയെയും വിന്യസിക്കാൻ അനുമതി നൽകുന്ന കരാറാണ് പ്രാബല്യത്തിലായിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങളിൽ പോലും ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും പരസ്പരം സൈന്യത്തെയും യുദ്ധസാമഗ്രികളെയും വിന്യസിക്കാൻ ഈ കരാർ അനുമതി നൽകുന്നുവെന്നതാണ് സവിശേഷത.
ഇന്ത്യയും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള പ്രതിരോധ ബന്ധത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായം കുറിച്ചുകൊണ്ട് റെസിപ്രോക്കൽ എക്സ്ചേഞ്ച് ഓഫ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് സപ്പോർട്ട് (RELOS) കരാർ ഔദ്യോഗികമായി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. 2025 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഒപ്പിട്ട ഈ ചരിത്രപ്രധാനമായ ഉടമ്പടി, ഈ വർഷം ജനുവരി 12 മുതലാണ് നിയമപരമായി നിലവിൽ വന്നത്. അമേരിക്കയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധത്തിൽ ചില അസ്വാരസ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ നീക്കമെന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നു. റഷ്യൻ ഔദ്യോഗിക പോർട്ടലുകൾ വഴി പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും സൈനിക ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സുപ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പഴയകാല സോവിയറ്റ് സൗഹൃദത്തിന്റെ ആധുനിക പതിപ്പായി ഈ കരാറിനെ വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.
കരാറിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ
ഈ കരാർ പ്രകാരം ഇന്ത്യക്കും റഷ്യക്കും പരസ്പരം സൈനിക താവളങ്ങളും മറ്റ് തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളും ലോജിസ്റ്റിക്സ് ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. പരമാവധി 3000 സൈനികർ, 5 യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ, 10 സൈനിക വിമാനങ്ങൾ എന്നിവയെ വരെ ഒരേസമയം വിന്യസിക്കാൻ കരാർ അനുമതി നൽകുന്നുണ്ട്. ഇന്ധനം നിറയ്ക്കൽ, അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, സൈനികർക്ക് ആവശ്യമായ മറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും തുറമുഖങ്ങളും വിമാനത്താവളങ്ങളും തുറന്നുനൽകും. നിലവിൽ അഞ്ച് വർഷത്തേക്കാണ് കരാർ എങ്കിലും, കാലാവധി കഴിയുന്ന മുറയ്ക്ക് ഇത് സ്വയം പുതുക്കപ്പെടുമെന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങളിൽ പോലും സൈന്യത്തെയും യുദ്ധസാമഗ്രികളെയും കൈമാറാൻ ഇത് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രവും ഇന്ത്യയുടെ മറുപടിയും
ട്രംപ് ഭരണകൂടം പാകിസ്താനോടും പാക് സൈനിക മേധാവി ജനറൽ അസിം മുനീറിനോടും പുലർത്തുന്ന മൃദുസമീപനത്തിനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കൃത്യമായ മറുപടിയായാണ് ഈ നീക്കം കാണപ്പെടുന്നത്. അമേരിക്കയുമായി ഇന്ത്യക്ക് മുൻപ് LEMOA എന്ന ലോജിസ്റ്റിക് കരാർ ഉണ്ടെങ്കിലും അതിൽ സൈനിക വിന്യാസത്തിന് അനുമതിയില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ റഷ്യയുമായുള്ള പുതിയ കരാർ സൈനിക വിന്യാസം കൂടി അനുവദിക്കുന്നതിലൂടെ കൂടുതൽ വിപുലമായ അധികാരങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ ഉപരോധ ഭീഷണികളെ വകവെക്കാതെ റഷ്യയുമായി കൈകോർക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര വിദേശനയത്തിന്റെ തെളിവാണ്. ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ ഈ സൈനിക സഹകരണം കാരണമാകും.
ആർട്ടിക് മേഖലയിലെ ഇന്ത്യൻ പ്രവേശനം
റഷ്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ആർട്ടിക് മേഖലയിലെ തുറമുഖങ്ങളിലേക്ക് ഇന്ത്യക്ക് നേരിട്ട് പ്രവേശനം ലഭിക്കുമെന്നതാണ് ഈ കരാറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക നേട്ടം. വ്ലാഡിവോസ്റ്റോക്ക് മുതൽ മുർമാൻസ്ക് വരെയുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ തുറമുഖങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകൾക്ക് ഇനി സുഗമമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. ആഗോളതാപനം മൂലം ആർട്ടിക് പാതകൾ തുറക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ വ്യാപാര മേഖലയ്ക്ക് കരുത്താകും. വടക്കൻ സമുദ്രപാത വഴി യൂറോപ്പിലേക്കും മറ്റും വേഗത്തിൽ ചരക്കെത്തിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് ഇതിലൂടെ അവസരം ലഭിക്കും. മേഖലയിലെ ചൈനീസ് സ്വാധീനത്തെ ചെറുക്കാനും ഇന്ത്യക്ക് ഈ നീക്കം സഹായകരമാകും.
ഊർജ്ജ സുരക്ഷയും യാമൽ പെനിൻസുലയും
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധസമാനമായ സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ധന വിതരണം തടസ്സപ്പെട്ടത് ഇന്ത്യയെ ബദൽ മാർഗങ്ങൾ തേടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. റഷ്യയുടെ യാമൽ പെനിൻസുലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രകൃതിവാതക ഇറക്കുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ പുതിയ ലോജിസ്റ്റിക് കരാർ വലിയ സഹായമാകും. റഷ്യൻ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രത്യേക പരിഗണന ഇന്ധന നീക്കം കൂടുതൽ വേഗത്തിലാക്കും. ഊർജ്ജ സുരക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ റഷ്യയെ ഒരു വിശ്വസ്ത പങ്കാളിയായി ഇന്ത്യ ഇതിലൂടെ ഉറപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ഇന്ധനം ലഭ്യമാകുന്നത് ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്കും വലിയ ആശ്വാസം നൽകും.
ഇൻഡോ-പസഫിക് മേഖലയിലെ റഷ്യൻ സ്വാധീനം
ഇന്ത്യൻ സമുദ്ര മേഖലയിൽ റഷ്യയ്ക്ക് തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിക്കാൻ ഈ കരാർ വലിയൊരളവിൽ വഴിതുറന്നു കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. റഷ്യൻ യുദ്ധക്കപ്പലുകൾക്കും വിമാനങ്ങൾക്കും ഇന്ത്യൻ താവളങ്ങളിൽ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും മറ്റുമായി പ്രവേശിക്കാൻ സാധിക്കുന്നത് മേഖലയിലെ അവരുടെ പ്രവർത്തന സ്വാതന്ത്ര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഇൻഡോ-പസഫിക് മേഖലയിൽ നിലവിലുള്ള ചൈനീസ്-അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിനിടയിൽ റഷ്യ ഒരു നിർണ്ണായക ശക്തിയായി മാറാൻ ഇത് കാരണമാകും. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സമുദ്ര സുരക്ഷയിൽ റഷ്യയെപ്പോലൊരു വൻശക്തിയുടെ പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നത് വലിയ നേട്ടമാണ്. മധ്യേഷ്യയിലെ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ റഷ്യയ്ക്കും ഈ കരാർ വലിയൊരു ആശ്വാസമായി മാറുന്നു.
ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ
റഷ്യയുമായുള്ള ഈ തന്ത്രപ്രധാന നീക്കം ആഗോള രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നു. പാകിസ്താനെ മുൻനിർത്തി അമേരിക്ക നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് ഈ റഷ്യൻ സൗഹൃദം അനിവാര്യമാണ്. ഒരേസമയം അമേരിക്കയുമായും റഷ്യയുമായും തന്ത്രപരമായ ബന്ധം നിലനിർത്തുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ‘മൾട്ടി-അലൈൻമെന്റ്’ നയത്തിന്റെ വിജയമാണിത്. റഷ്യൻ സാങ്കേതികവിദ്യയും ഇന്ത്യൻ സൈനിക കരുത്തും ഒത്തുചേരുന്നത് പ്രതിരോധ ഉൽപ്പാദന രംഗത്തും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരും. വരും വർഷങ്ങളിൽ ഏഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക കൂട്ടുകെട്ടായി ഇത് മാറുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
India and Russia have officially operationalized the Reciprocal Exchange of Logistics Support (RELOS) agreement, allowing for the mutual deployment of up to 3,000 troops, five warships, and ten aircraft at each other’s military bases