ന്യൂഡല്ഹി: അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിനോട് പകരം ചോദിക്കാന് ഇറാനിയന് പരമോന്നത നേതാവ് മൊജ്തബ ഖമേനി തക്കം പാര്ത്തിരിക്കുകയാണെന്ന് പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകന് ഇയാന് ബ്രെമ്മര്. തന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചതിന് പ്രതികാരം വീട്ടാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലാണ് മൊജ്തബ ഖമേനി എന്നാണ് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. ഈ പ്രതികാരദാഹം മേഖലയിലെ സമാധാന ശ്രമങ്ങള്ക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയാകുമെന്ന് എൻ.ഡി.ടി.വിക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ ബ്രെമ്മര് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി. ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവായിരുന്ന അലി ഖമേനി യുഎസ്-ഇസ്രായേല് ആക്രമണത്തില് കൊല്ലപ്പെട്ടതിന് പിന്നാലെയാണ് മകന് മൊജ്തബ അധികാരമേറ്റത്. തന്റെ കുടുംബത്തെ തകര്ത്തവരോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പകയാണ് നിലവിലെ ഇറാനിയൻ നേതൃത്വത്തെ നയിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ സാഹചര്യം ഇപ്പോഴും സങ്കീർണ്ണമായി തുടരുന്നത് സമാധാന ചർച്ചകളുടെ വിജയസാധ്യതയെ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. കടലിടുക്ക് പൂര്ണ്ണമായും തുറന്നുനല്കാന് ഇറാന് ഇതുവരെ തയ്യാറായിട്ടില്ലെന്നത് ആഗോള എണ്ണ വിപണിയെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നു. കഴിഞ്ഞ 24 മണിക്കൂറിനിടെ കേവലം ഏഴ് കപ്പലുകള്ക്ക് മാത്രമാണ് ഇറാന്റെ അനുമതിയോടെ ഇതിലൂടെ കടന്നുപോകാനായത്. നിലവിലെ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് ഏതുനിമിഷവും തകരാം എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണിതെന്ന് ബ്രെമ്മര് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. സായുധ വിഭാഗമായ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് കോര്പ്സ് വെടിനിര്ത്തല് കരാറിനോട് എത്രത്തോളം സഹകരിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിലും ഇപ്പോഴും വലിയ സംശയമുണ്ട്.
യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തില് പ്രാദേശിക കമാന്ഡര്മാര്ക്ക് സ്വയം തീരുമാനമെടുക്കാന് അധികാരം നല്കിയത് ഇറാനിൽ വലിയ പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് സമാധാന ചര്ച്ചകള് കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിന് പുറത്തുപോകുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന കര്ശന നിബന്ധനകളും വെടിനിര്ത്തലിന് നിലവിൽ വലിയ ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്. സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം മുഴുവന് നീക്കം ചെയ്യണമെന്ന ട്രംപിന്റെ ആവശ്യം ഇറാൻ അംഗീകരിക്കാൻ സാധ്യത കുറവാണ്. ഹിസ്ബുള്ള, ഹൂതി തുടങ്ങിയ സായുധ സംഘങ്ങള്ക്കുള്ള പിന്തുണ അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ഉപാധിയും മേഖലയിലെ സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
വെടിനിര്ത്തല് ചര്ച്ചകള് പുരോഗമിക്കുമ്പോഴും ഗള്ഫ് മേഖലയില് സൈനിക വിന്യാസം ശക്തമാക്കുകയാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടം. ഇതിനോടകം തന്നെ മൂന്നാമതൊരു വിമാനവാഹിനിക്കപ്പല് കൂടി അമേരിക്ക മേഖലയിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇറാനെതിരെ കരയുദ്ധത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഇപ്പോഴും പൂര്ണ്ണമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടില്ല. എണ്ണവില കുറയ്ക്കാനുള്ള ഒരു താല്ക്കാലിക തന്ത്രം മാത്രമാണോ ഈ വെടിനിര്ത്തലെന്ന് നിരീക്ഷകർ സംശയിക്കുന്നുണ്ട്. വിപണിയിൽ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്താൻ ട്രംപ് നടത്തുന്ന ഈ നീക്കം എത്രകാലം നിലനിൽക്കുമെന്നത് കണ്ടറിയണം.
ഗള്ഫ് യുദ്ധത്തില് ഇസ്രായേല് പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിന് നെതന്യാഹുവിന്റെ നിലപാടും സമാധാന ശ്രമങ്ങളിൽ അതീവ നിര്ണ്ണായകമാണ്. നെതന്യാഹു വെടിനിര്ത്തല് ശ്രമങ്ങള്ക്ക് നിലവിൽ തുരങ്കം വെക്കാന് സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് ബ്രെമ്മർ വിലയിരുത്തുന്നത്. എന്നാല് അമേരിക്കയിലെ യുവതലമുറയ്ക്കിടയില് ഇസ്രായേല് വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തിപ്പെടുന്നത് ട്രംപിന് വലിയ രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ഇത് വെറും അമേരിക്കന് താത്പര്യങ്ങൾക്കായുള്ള യുദ്ധമല്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവർ ട്രംപിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറയെ ബാധിച്ചേക്കാം. ഇസ്രായേലിന്റെ താത്പര്യങ്ങള് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള നീക്കമായി യുദ്ധം വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നത് വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നുണ്ട്.
മേഖലയിലെ സമാധാന ചര്ച്ചകളില് പാകിസ്ഥാന് മധ്യസ്ഥനായി മാറുന്നത് ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് വലിയ ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നല്ല. ട്രംപുമായുള്ള ബന്ധവും സൗദി അറേബ്യയുമായുള്ള സുരക്ഷാ സഹകരണവുമാണ് പാകിസ്ഥാന് ഈ നയതന്ത്ര അവസരം നല്കിയത്. എന്നാല് ആഗോള തലത്തില് ഇന്ത്യയുടെ വളര്ച്ചയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള് പാകിസ്ഥാന്റെ പങ്ക് വളരെ നിസാരമാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയിലും നിർമ്മിത ബുദ്ധിയിലും ഇന്ത്യ കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങള് ലോകം ആദരവോടെയാണ് ഇപ്പോൾ നോക്കിക്കാണുന്നത്. ഇന്ത്യ ആഗോള സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിൽ നിർണ്ണായക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ പാകിസ്ഥാൻ കേവലം ഒരു താൽക്കാലിക മധ്യസ്ഥനായി ഒതുങ്ങുന്നു.
അതിര്ത്തിയിലെ സൈനിക കരുത്തിലും സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിരതയിലും പാകിസ്ഥാന് ഇന്ത്യയുടെ ഏഴയലത്ത് പോലും എത്താന് സാധിക്കില്ലെന്ന് ബ്രെമ്മർ പറഞ്ഞു. ജി7 രാജ്യങ്ങള്ക്കും ഗ്ലോബല് സൗത്തിനുമിടയില് ഒരു പാലമായി പ്രവര്ത്തിക്കാന് ഇന്ത്യക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഇറാന് പോലുള്ള ഒരു മതധിഷ്ഠിത വിപ്ലവ ഭരണകൂടത്തെ മൂലയ്ക്കൊതുക്കുന്നത് അപകടകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. കൂടുതൽ കർശനമായ ഉപരോധങ്ങൾ ഇറാനെ കൂടുതൽ ആക്രമണകാരികളാക്കുമെന്ന് ഇയാൻ ബ്രെമ്മർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. വരും ദിവസങ്ങളിലെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭൂപടം മാറ്റിവരയ്ക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായകമാകും.
Global political analyst Ian Bremmer warned that Iran’s new Supreme Leader, Mojtaba Khamenei, is seeking revenge against Donald Trump for the assassination of his father, Ali Khamenei. Speaking to NDTV, Bremmer noted that this personal vendetta could sabotage peace talks scheduled in Islamabad. While the temporary ceasefire remains fragile, especially with Iran’s restricted access to the Strait of Hormuz, Bremmer highlighted India’s rising global influence compared to Pakistan’s minor role as a mediator.