ന്യൂഡല്ഹി: 2020ലെ ഡല്ഹി കലാപത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചനക്കേസില് പ്രതികളായ ഉമര് ഖാലിദ്, ഷര്ജീല് ഇമാം എന്നിവര്ക്ക് ജാമ്യം നിഷേധിച്ച മുന് ഉത്തരവ് പുനഃപരിശോധിക്കാന് സുപ്രീംകോടതി ഒരുങ്ങുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സമര്പ്പിക്കപ്പെട്ട ഹര്ജികള് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഡിവിഷന് ബെഞ്ച് ഒരു വിശാല ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്കായി കൈമാറി. യുഎപിഎ (UAPA) ചുമത്തിയ ഭീകരവാദ കേസുകളില് ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിവിധ ബെഞ്ചുകളില് നിന്നുണ്ടായ സമീപകാല ഉത്തരവുകളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ നിര്ണായക നീക്കം.
യുഎപിഎ കേസുകളില് ജാമ്യം നല്കുന്നതിലെ മാനദണ്ഡങ്ങള് സംബന്ധിച്ച് സുപ്രധാനമായ ഒരു വഴിത്തിരിവാകും ഈ തീരുമാനം. ഡല്ഹി കലാപക്കേസിലെ മറ്റ് രണ്ട് പ്രതികളായ തസ്ലീം അഹമ്മദ്, ഖാലിദ് സൈഫി എന്നിവര്ക്ക് ആറ് മാസത്തേക്ക് ഇടക്കാല ജാമ്യം അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് ജസ്റ്റിസുമാരായ അരവിന്ദ് കുമാറും പി.ബി. വരാലെയും അടങ്ങുന്ന മൂന്നാമതൊരു ബെഞ്ചാണ് വിഷയം വിശാല ബെഞ്ചിന് വിട്ടുകൊണ്ട് ഉത്തരവിട്ടത്.
യുഎപിഎ കേസുകളില് വിചാരണയിലുണ്ടാകുന്ന നീണ്ട കാലതാമസം ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള കൃത്യമായ കാരണമാണോ എന്ന കാര്യത്തിലാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ബെഞ്ചുകള്ക്കിടയില് ഭിന്നാഭിപ്രായമുള്ളത്. ഈ വര്ഷം ജനുവരി അഞ്ചിന് ജസ്റ്റിസുമാരായ അരവിന്ദ് കുമാര്, എന്.വി. അഞ്ജരിയ എന്നിവരടങ്ങുന്ന സുപ്രീംകോടതി ബെഞ്ച് ഉമര് ഖാലിദിനും ഷര്ജീല് ഇമാമിനും ജാമ്യം നിഷേധിച്ചിരുന്നു. പ്രതികള്ക്കെതിരെയുള്ള ആരോപണങ്ങള് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ സത്യമാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയ കോടതി, വിചാരണ നീണ്ടുപോകുന്നു എന്ന വാദം ജാമ്യം നല്കാന് തക്ക ശക്തമല്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാല് ഇതേ ബെഞ്ച് ഗുല്ഫിഷ ഫാത്തിമ ഉള്പ്പെടെയുള്ള മറ്റ് അഞ്ച് സഹപ്രതികള്ക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കുകയും, ഒരു വര്ഷത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും ജാമ്യാപേക്ഷ സമര്പ്പിക്കാന് ഖാലിദിന് അനുമതി നല്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിന് പിന്നാലെ മേയ് 19-ന് നടന്ന മറ്റൊരു ഹര്ജിയിലെ വാദത്തിനിടെ, ജസ്റ്റിസുമാരായ ബി.വി. നാഗരത്ന, ഉജ്ജല് ഭുയാന് എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷന് ബെഞ്ച് ജനുവരിയിലെ വിധി ശരിയാണോ എന്ന് സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാര്ക്കോ ഭീകരവാദക്കേസിലെ പ്രതിയായ സെയ്ദ് ഇഫ്തിഖര് അന്ദ്രാബിക്ക് ജാമ്യം അനുവദിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ഈ ബെഞ്ചിന്റെ നിരീക്ഷണം. യുഎപിഎ കേസുകളില് കര്ശനമായ നിയമവ്യവസ്ഥകളുണ്ടെങ്കിലും ‘ജാമ്യം നിയമവും ജയില് അപവാദവുമാണ്’ എന്ന തത്വം ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമങ്ങള്ക്കും ബാധകമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കൂടാതെ, വിചാരണ പൂര്ത്തിയാക്കാന് നേരിടുന്ന അമിതമായ കാലതാമസം ജാമ്യം നല്കാനുള്ള കൃത്യമായ കാരണമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ‘യൂണിയന് ഓഫ് ഇന്ത്യ vs കെ.എ. നജീബ്’ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുന് വിധിയോട് ജനുവരിയിലെ ഉത്തരവ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്നും ജസ്റ്റിസ് നാഗരത്ന അധ്യക്ഷയായ ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.
അതേസമയം, യുഎപിഎ നിയമപ്രകാരമുള്ള കര്ശനമായ ജാമ്യ മാനദണ്ഡങ്ങള് ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനല്കുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമല്ലെന്ന് കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന് വേണ്ടി ഹാജരായ അഡീഷണല് സോളിസിറ്റര് ജനറല് എസ്.വി. രാജു വാദിച്ചു. ‘ജാമ്യം നിയമം, ജയില് അപവാദം’ എന്ന പൊതുതത്വം ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമപ്രകാരം കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ട എല്ലാ പ്രതികള്ക്കും ഒരേപോലെ ബാധകമാക്കാന് കഴിയില്ലെന്നും, വിഷയം വിശാല ബെഞ്ചിന് വിടണമെന്നും അദ്ദേഹം കോടതിയില് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഈ രണ്ട് വിധിന്യായങ്ങളിലെ നിയമപരമായ വൈരുദ്ധ്യം പരിഹരിക്കാനാണ് ഇപ്പോള് മൂന്നാമതൊരു ബെഞ്ച് വിഷയം വിശാല ബെഞ്ചിന്റെ അടിയന്തര പരിഗണനയ്ക്ക് വിട്ടിരിക്കുന്നത്. യുഎപിഎ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 43D(5) അനുസരിച്ച്, കുറ്റപത്രത്തിന്റെയും കേസ് ഡയറിയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തില് ആരോപണങ്ങള് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ സത്യമാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടാല് കോടതികള്ക്ക് ജാമ്യം നിഷേധിക്കാം. സാധാരണ ക്രിമിനല് നിയമങ്ങളില് നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി പ്രതിയുടെ മേല് വലിയ ഉത്തരവാദിത്തം ചുമത്തുന്ന ഒന്നാണ് ഈ വകുപ്പ്.
ഡല്ഹി കലാപ ഗൂഢാലോചനക്കേസില് യുഎപിഎ ചുമത്തി 2020 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ഉമര് ഖാലിദ് അറസ്റ്റിലാകുന്നത്. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം തിഹാര് ജയിലില് തുടരുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ ആറ് വര്ഷമായി കേസിന്റെ വിചാരണയില് കാര്യമായ പുരോഗതിയൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഇതിനിടെ വിചാരണക്കോടതിയിലും ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതിയിലുമെല്ലാം അദ്ദേഹം ജാമ്യത്തിനായി ശ്രമിച്ചെങ്കിലും തള്ളപ്പെടുകയായിരുന്നു. സഹപ്രതികളുമായി നിരന്തരം ബന്ധം പുലര്ത്തിയിരുന്നുവെന്നും കലാപത്തിന്റെ ആസൂത്രണത്തിലും ഏകോപനത്തിലും പങ്കാളിയായതിനാല് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ ഇതൊരു ഭീകരപ്രവര്ത്തനമാണെന്നും നിരീക്ഷിച്ചാണ് 2022 ഒക്ടോബറില് ഹൈക്കോടതി ജാമ്യം നിഷേധിച്ചത്. 2023-ല് ഖാലിദ് സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചെങ്കിലും ഹര്ജി പലതവണ മാറ്റിവെക്കുകയും ഒരു ജഡ്ജി കേസ് കേള്ക്കുന്നതില് നിന്ന് പിന്മാറുകയും ചെയ്തു. തുടര്ന്ന് മാറിയ സാഹചര്യങ്ങള് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി 2024 ഫെബ്രുവരിയില് അദ്ദേഹം ആ ഹര്ജി പിന്വലിക്കുകയും വിചാരണക്കോടതിയെ വീണ്ടും സമീപിക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.
ഇത്രയും വര്ഷത്തെ ജയില്വാസത്തിനിടയില് വളരെ പരിമിതമായ ദിവസങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമാണ് ഉമര് ഖാലിദിന് ഇടക്കാല ജാമ്യം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. 2022-ല് സഹോദരിയുടെ വിവാഹത്തില് പങ്കെടുക്കാനും, പിന്നീട് 2024-ലും, ഒടുവില് 2025 ഡിസംബറിലും കര്ശനമായ ഉപാധികളോടെ കോടതികള് ഇടക്കാല ജാമ്യം അനുവദിച്ചിരുന്നു. മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കരുത് എന്നതടക്കമുള്ള ഈ ഉപാധികളെല്ലാം കൃത്യമായി പാലിച്ച് എല്ലാ തവണയും അദ്ദേഹം നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളില് ജയിലില് തിരിച്ചെത്തുകയും ചെയ്തു. നിലവില്, ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയയാകുന്നതും ചികിത്സയിലുള്ളതുമായ തന്റെ മാതാവിനെ സന്ദര്ശിക്കുന്നതിനായി ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതി വെള്ളിയാഴ്ച ഉമര് ഖാലിദിന് മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഇടക്കാല ജാമ്യം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
The Supreme Court has referred the plea to review the previous order denying bail to 2020 Delhi riots conspiracy case accused Umar Khalid and Sharjeel Imam to a larger bench. The decision aims to resolve conflicting views between different benches regarding whether excessive delays in UAPA trials constitute valid grounds for granting bail. While one bench highlighted the strict parameters of UAPA Section 43D(5), another emphasized personal liberty and the “bail is rule, jail is exception” principle, leading to this significant judicial reference.